Mobbing Nedir?
Mobbing (psikolojik taciz), işyerinde bir çalışanın sistematik biçimde aşağılanması, küçük düşürülmesi, dışlanması veya görevini yapmayı güçleştiren davranışlara maruz bırakılmasıdır. Anlık tartışmalar veya fikir ayrılıkları mobbing kapsamına girmez; mobbingin sistematik ve sürekli olması esas unsurdur.
Mobbing Sayılabilecek Davranışlar
- Sürekli eleştiri, aşağılama ve küçümseme,
- İş arkadaşlarından soyutlama ve yalnızlaştırma,
- Görev ve sorumluluklardan uzaklaştırma,
- Anlamsız, küçük düşürücü görevler verme,
- Fiziksel veya sözel taciz,
- Performansı olmayan bir işçi olarak gösterme çabası.
Türk Hukukunda Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-b maddesi uyarınca işçi, şeref ve namusuna dokunulacak biçimde söz söylenmesi ya da davranışta bulunulması halinde iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Ayrıca:
- Borçlar Kanunu m.417: İşverenin kişilik haklarını koruma yükümlülüğünü hüküm altına almaktadır.
- TCK m.105: Cinsel taciz suçunu düzenlemektedir.
- Devlet memurları için 657 sayılı DMK çerçevesinde disiplin hükümleri uygulanır.
Mobbing Mağdurunun Hakları
- İş sözleşmesini haklı nedenle feshetmek: Bu yola başvurulduğunda kıdem tazminatı hakkı doğar.
- Maddi ve manevi tazminat talep etmek: İş mahkemesinde dava açılabilir.
- Şikâyet: Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü ile ALO 170 hattına şikâyette bulunulabilir.
- Ceza şikâyeti: Davranışın suç teşkil etmesi halinde cumhuriyet savcılığına başvurulabilir.
İspat Süreci
Mobbing davalarında ispat yükü tartışmalı olmakla birlikte Yargıtay, güçlü emarelerin varlığı halinde ispat yükünü işverene kaydırmaktadır. Bu nedenle:
- Yaşanan olayları tarih, saat ve tanık bilgileriyle günlük tutarak belgeleyin,
- E-posta ve mesajlaşmaları saklayın,
- Tanık ifadelerini alın,
- Varsa sağlık kuruluşuna başvurun ve raporları saklayın.
Mobbing mağdurları için süreç hem hukuken hem psikolojik olarak zorlu olabilir. Uzman bir iş hukuku avukatından destek alarak haklarınızı en etkin şekilde kullanabilirsiniz.