Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, belirli koşulları sağlayan işçinin iş sözleşmesinin sona ermesi halinde işverenden alacağı parasal bir güvencedir. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi hâlâ yürürlüktedir ve kıdem tazminatını düzenlemektedir.
Kıdem Tazminatı Hakkı Kazanmak İçin Koşullar
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için şu koşulların tamamının sağlanması gerekir:
- En az 1 yıl kıdem: Aynı işverenin bünyesinde kesintisiz en az bir yıl çalışılmış olması.
- İş Kanunu'na tabi olmak: 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçi olunması.
- İş sözleşmesinin uygun biçimde sona ermesi: Aşağıdaki hallerde kıdem tazminatı hakkı doğar;
- İşveren tarafından haklı neden olmaksızın (haksız) fesih,
- İşçinin haklı nedenle feshi (ücret ödenmemesi, mobbing vb. – İş K. m.24),
- Askerlik nedeniyle fesih,
- Emeklilik hakkının kazanılması,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde fesih,
- Ölüm.
Kıdem Tazminatı Almanıza Engel Olan Durumlar
Aşağıdaki hallerde kıdem tazminatı hakkı doğmaz:
- İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi (haklı neden olmaksızın),
- İşverenin İş K. m.25 uyarınca haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmesi (örneğin hırsızlık, devamsızlık).
Hesaplama Yöntemi
Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş brüt ücrete (ek ödemeler dahil) göre hesaplama yapılır. Her yıl güncellenen kıdem tazminatı tavanı gözetilir.
Örnek hesaplama: 5 yıl çalışan, aylık 20.000 TL brüt maaşlı bir işçinin kıdem tazminatı = 5 × 20.000 = 100.000 TL (tavan aşılmıyorsa).
Hakkınızı Nasıl Ararsınız?
Kıdem tazminatınız ödenmiyorsa:
- İşverene yazılı ihtarname gönderin (noter aracılığıyla),
- Arabuluculuk başvurusu yapın (zorunlu ön koşul),
- Arabuluculukta anlaşılamaması halinde iş mahkemesinde dava açın.
Kıdem tazminatı alacağında 5 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
İşten çıkarılma veya kıdem tazminatınızın ödenmemesi durumunda haklarınızı korumak için iş hukuku alanında uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.